Blog
Muội nồi là gì? Muội nồi có tác dụng gì và những lưu ý khi sử dụng
Hiện nay đời sống được nâng cao, con người dần quên lãng với Muội Nồi (Từ điển địa phương còn gọi là lọ nghẹ; lọ nồi; nhọ nồi) bởi vì sử dụng khí đốt là gas là chính. Nhưng một số vùng nông thôn vẫn còn sử dụng cây củi, rơm rạ để đốt nấu bếp. Và thay vào đó rất ít người biết đến công dụng của nhọ nồi bếp (muội nồi), vì vậy hôm nay Đông Y Lợi An sẽ giải thích cho các bạn biết về chúng và những bài thuốc từ muội nồi.
Bạn đang xem: Muội nồi là gì? Muội nồi có tác dụng gì và những lưu ý khi sử dụng
MUỘI NỒI (NHỌ NỔI) là gì
Muội nồi là chất mịn màu đen bám ở mặt ngoài đáy nồi (là muội than bám ở nồi), một số vùng miền còn gọi là nhọ nồi, lọ nồi, lọ nghẹ, bách thảo sương, táo đột mặc, ngạch thương mặc.
Khi làm thuốc chỉ chọn dùng ở thứ gang nồi chảo đun nấu bằng củi, lá cây hoặc rơm cỏ, không dùng muội ở nồi đun bằng than đá, than nhân tạo, dầu hỏa, gas, điện, nhựa hay chất dẻo phế thải.
Không lấy muội than ở những chảo, nồi bị cháy khét.
Tên khoa học của muội nồi: Pulvis fumicarbonisatus
Để lấy thuốc này bạn có thể cạo ở đáy nồi hoặc chiếc xoong thường dùng trong nấu ăn với củi, rơm. Theo Đông y, bộ phận được lấy ở đáy của nồi để thổi thức ăn là có chất lượng cao nhất.
Khi cạo muội nồi lưu ý không bị lẫn tạp chất mà phải đen đậm. Tiếp theo cho vô cối xay, nghiền nhuyễn và lọc lấy bột nhão. Bỏ vô một chiếc lọ sạch bịt chặt miệng bình rồi cất chỗ khô ráo sẽ không bị nấm mốc hay hỏng hóc.
Một số tài liệu ghi chép muội nồi hay còn gọi là Bách thảo sương. Sở dĩ có tên gọi này vì nhọ nồi được tạo khi đốt cả hàng trăm thứ cây củi, rơm rạ bám muội lên đít nồi (bách thảo). Khi bám với số lượng lớn nó chuyển hóa thành bột dính xung quanh thành ngoài của nồi và đít nồi như những giọt sương (sương). Như vậy cái tên Bách thảo sương được ra đời.
Tác dụng của muội nồi (nhọ nồi) chữa bệnh
Theo các tài liệu cổ, muội nồi (bách thảo sương) vị cay, tính ấm, có tác dụng cầm máu, giúp tiêu hóa và giải độc.
Các trường hợp áp dụng:
a) Muội nồi chữa chảy máu (do bị thương hoặc nhiệt gây chảy máu cam, chảy máu răng): Dùng muội nồi nghiền mịn, rắc hoặc thổi vào vết thương.
b) Muội nồi chữa phụ nữ băng huyết: Nếu không có điều kiện cấp cứu thì cạo ngay 1 muỗng (thìa canh) muội nồi khuấy với nước lạnh cho uống. Rồi đem đến cơ sở y tế gần nhất để đề phòng.
c) Muội nồi Chữa Đi tả, đi lỵ: Muội nồi 8g uống với nước cháo nóng hoặc nước cơm nóng, ngày 2 lần.
d) Muội nồi Chữa Trẻ bị chốc đầu: Muội nồi vừa đủ, trộn với mỡ heo bôi lên chỗ lở đã được rửa sạch.
e) Trị chứng Điếu thử: Điếu thử là bệnh làm rỉ nước vàng trên da, vùng bị sưng sẽ mọc lên bằng cám gạo nếp. Có thể dùng ít bột bách thảo sương đem nấu chung với 3 bát nước và dùng nước này bôi lên chỗ da bị thương, thực hiện 3 – 4 lần trong ngày;
f) Điều trị tắc mũi họng: Dùng thuốc trúc linh hoàn là bột bách thảo sương pha với nước đem nghiền lấy dạng bột mịn rồi nặn thành những miếng tròn có kích thước bằng bông hoa. Mỗi ngày dùng 1 lần;
g) Trị rụng tóc, nhức đầu, da đầu nứt nẻ: Dùng một lượng bột bách thảo sương tuỳ theo diện tích vùng da bị tổn thương và hoà chung với mỡ lợn rồi bôi 1 phần mỏng trên khu vực bị rụng tóc, hói đầu, mụn nhọt.
h) Chữa bệnh chân tay lạnh giá, tê liệt: Dùng 6g bột bách thảo sương, hoà với nước lọc nấu lên cho ấm và uống. Cùng với đó là châm cứu tại các huyệt bách phong và trung tràng để tăng tác dụng của bài thuốc;
i) Chữa ho ra máu hoặc ói ra máu vì uống rượu: Người đang thổ huyết nên dùng bách thảo sương theo 1 trong 2 cách là cùng
– Cách 1: Uống phối hợp 6g bột bách thảo sương với 1 cốc nước ấm, dùng 1 lần/ngày cho tới lúc khỏi ho ra máu và ói ra máu;
– Cách 2: Sử dụng 15g bách thảo sương với 90g hoè khô. Hoè khô tán bột mịn và hoà đều với bách thảo sương rồi cho vô lọ sạch. Mỗi lần dùng 6g bột thuốc uống với nước nấu từ rễ cây.
Cách bào chế Bách thảo sương từ gang nồi
Cách bào chế Bách thảo sương từ gang nồi được thực hiện qua các bước chi tiết như sau:
- Cạo cặn đen: Dùng một dụng cụ cứng và sắc để cạo hết lớp cặn đen (muội nồi) bám ở phía ngoài lòng nồi, đặc biệt là ở thành ngoài nồi. Cần đảm bảo rằng cặn đen này không bị lẫn với bất kỳ chất bẩn nào khác.
- Thổi sạch chất bẩn: Sau khi cạo, thổi hoặc lau kỹ để loại bỏ những chất bẩn không liên quan còn sót lại trên muội nồi.
- Lọc sạch tạp chất: Cho muội nồi vào dụng cụ lọc để loại bỏ những tạp chất. Bước này giúp làm sạch và tinh khiết dược liệu trước khi tiếp tục các công đoạn khác.
- Thuỷ phi: Thuỷ phi là một phương pháp chế biến dược liệu, trong đó:
- Cho bột muội nồi vào một chiếc tô sành.
- Đổ nước vào và giã thật nhuyễn bột.
- Tiếp tục pha thêm nước lần nữa và khuấy nhanh tay để bột được hòa tan hoàn toàn.
- Sau đó, chắt bớt phần nước phía trên và phơi để ráo.
- Bảo quản bột: Khi sử dụng bột muội nồi cho thuốc thang, nên gói bột vào bao vải đỏ để tránh bột thuốc xen vào các loại thuốc khác trong bài thuốc. Điều này cũng giúp giảm thiểu việc tiêu thụ số lượng bột không cần thiết.
- Sử dụng làm hoàn viên: Nếu cần sử dụng bột muội nồi làm hoàn viên, có thể kết hợp với nhiều loại thuốc khác để tạo ra các viên thuốc bột, tăng hiệu quả sử dụng và dễ dàng trong việc bảo quản.
Quy trình bào chế này giúp tối ưu hóa chất lượng của bách thảo sương, đảm bảo dược liệu được làm sạch và tinh chế, đồng thời sẵn sàng cho việc sử dụng trong các bài thuốc y học cổ truyền.
Lưu ý khi dùng Bách Thảo Sương
- Tính lành và cần kiểm chứng: Mặc dù muội nồi (bách thảo sương) được coi là lành tính, nhưng hiệu quả của các bài thuốc từ nó vẫn chưa được kiểm chứng rộng rãi bởi khoa học hiện đại. Do đó, khả năng chữa bệnh của nó có thể thay đổi tùy thuộc vào cơ địa và tình trạng sức khỏe của từng người.
- Tham khảo ý kiến chuyên gia: Trước khi sử dụng, bạn nên hỏi ý kiến của thầy thuốc chuyên ngành và tiến hành kiểm tra sức khỏe tại bệnh viện để đảm bảo an toàn.
- Đối tượng đặc biệt cần thận trọng: Người bị thương nặng, phụ nữ có cơ địa nhạy cảm, đang mang thai hoặc đang cho con bú cần lưu ý đặc biệt khi sử dụng bách thảo sương.
- Hiệu quả không tức thì: Những phương thuốc từ bách thảo sương (muội nồi) thường không mang lại hiệu quả ngay lập tức. Do đó, cần tuân thủ theo một liệu trình cụ thể và không nên mong đợi kết quả tức thì.
- Nhầm lẫn với bồ hóng: Bách thảo sương có thể dễ bị nhầm lẫn với bồ hóng (mồ hóng, ô long môn) – một loại thảo dược có màu đen hoặc nâu và không mịn, thường xuất hiện trên mái bếp lâu năm. Điều này có thể ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả của bài thuốc.
- Kết luận: Bách thảo sương là một dược liệu có tiềm năng nhưng cần sử dụng cẩn trọng và dưới sự giám sát của các chuyên gia y học cổ truyền để đảm bảo an toàn và hiệu quả trong việc điều trị.
Trên đây chúng tôi vừa chia sẻ đến các bạn hiểu rõ hơn về Muội Nồi và một số tác dụng của chúng, hy vọng sẽ giúp ích cho mọi người.
